Kişi Başına Düşen Milli Gelir Nedir? Nasıl Hesaplanır?

İster istemez çoğumuzun ekonomiye merak saldığı bugünlerde merak edilen kavramlardan biri de kişi başına düşen milli gelirdir.

Ne olduğuna değinmeden önce neden önemli olduğunu söyleyelim. Kişi başına düşen amilli gelir, o ülkenin yurttaşlarının ortalama gelir düzeyi hakkında fikir verir. Tabi bunun hesaplanmasında bazı zorlukların olmasıyla birlikte, zengin-fakir ayrımının çok fazla olduğu ülkelerde tutarlılığı daha düşüktür. Milli Gelir Nedir? Kişi başına düşen milli geliri anlamak için ilk önce milli gelir hakkında fikir sahibi olmalıyız. Milli gelir ikiye ayrılır; gayri safi milli hasılası (GSMH) ve gayri safi yurt içi hasılası(GSYİH). GSMH, ülkenin yurttaşlarının bir yıl içerisindeki üretim ve hizmetlerinin, maddi karşılıklarının toplamıdır. GSMH’nin nüfusa bölümü bize “kişi başına milli gelir” i verir. GSYİH, ülke içerisindeki tüm üretim ve hizmetlerin maddi karşılıklarının toplamıdır. GSMH’den farkı ise yabancı ülke vatandaşlarının faaliyetlerini de kapsamasıdır. Milli Gelir Nasıl Hesaplanır? Milli gelirin hesaplanması Türkiye İstatistik Kurumu tarafından gerçekleştirilir. Türkiye İstatistik Kurumu, üretim sonucunda edinilen geliri piyasadan edindiği fiyatlara göre hesaplar. Elde edilen sonuç %100 doğruluğa sahip değildir, yaklaşık değerdir. Türkiye İstatistik Kurumu bu hesaplamaları yaparken üç farklı yol kullanır: Üretim Yöntemiyle Hesaplama: Piyasadan edinilen değerlerle, ülkede bir yılda üretilen tüm mal ve hizmetlerin hesaplanmasıdır. Gelir Yöntemiyle Hesaplama: Üretim faktörlerinden edinilen gelirler toplanır. Harcama Yöntemiyle Hesaplama: Ülke içerisinde yapılan harcamalar toplanarak hesaplanır. Milli Gelirin Hesaplanmasındaki Bazı Zorluklar Milli gelir %100 doğrulukta hesaplanamadığından bahsetmiştim. Bunun sebeplerinden bazıları şunlardır: Dolar kurunun çok değişkenlik göstermesi. Ülkelerarası iç fiyat farklılığı. Bu ülke ekonomilerinde kişilerin ekonomik durumu hakkında kafa karışıklığına sebep olur. Bu da satın alma gücünün hesaplanmasıyla çözülür. Üretimdeki kalitenin artması, bunu ölçmesi ve milli gelire eklemesi kolay değildir. Bireylerin üretimi kendisi için yapması. Bunlar piyasaya dahil olmaz. GSMH’nin Hesaplanması GSMH hesaplanırken, GSYİH ile yurt dışında yaşayan vatandaşların gelirleri toplanır ve bu toplamdan yurt içinde yaşayan yabancı vatandaşların gelirleri çıkartılarak bulunur. Yani bu hesaplama GSYİH üzerinden yapılır. O zaman GSMH’nin nelerden etkilendiğini anlamak için GSYİH hesaplanırken hangi kalemler göz önüne alınır onu da bilmemizde fayda var. Ana kalemleri şöyle sıralayabiliriz: Tarım Sanayi İnşaat Ticaret Ulaştırma Haberleşme Mali Kuruluşlar Konut Hizmetler Toplamı (Kamu ve Özel) İthalat Vergisi 2020 Kişi Başı Gelir Ne Kadar? Türkiye’de 2020 yılında kişi başına düşen milli gelir 8.538 dolardır. Milli gelir ve bununla birlikte kişi başına düşen milli gelir 2013’ten bu yana düşüş göstermektedir. Kişi başına gelir, 2002 yılından 2013’e kadar yükselmiş, 2013 te 12.615 dolar ile son 20 yılın en yüksek değerini görmüş, ardından düşmeye başlamıştır. Bununla ilgili grafik ve tabloya ulaşmak isterseniz buradan inceleyebilirsiniz. Türkiye Kişi Başına Düşen Milli Gelirde Kaçıncı Sırada? 2019-2020 yılları arasında ülkelerin kişi başına düşen GSYİH değerlerinin tablosuna bakıldığında ilk üç sırada Lihtenştayn, Monako ve Lüksemburg bulunuyor. Türkiye ise bu sıralamada yetmiş altıncı sırada bulunuyor. Tabloyu incelemek isterseniz buradan ulaşabilirsiniz.